ناوی من ناوی دایکمە؛ هەوڵی چارەسەرکردنی کێشەی سەدان منداڵ

daykk

کەمپەینی ناوی من ناوی دایکمە، گفتوگۆ و کاردانەوەیەکی زۆری لە سەرتاسەری عیراقدا بەدوای خۆیدا هێنا، لە کەمپەینەکەدا بەشێک لە رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و ژمارەیەک کەسایەتی و پەرلەمانتار هەوڵی هەموارکردنەوەی یاسای کارتی نیشتمانیی دەدەن بەشێوەیەک کە دەیانەوێت لە هەموارە نوێکەدا رێگە بدرێت رەچەڵەکی منداڵە “باوک نادیارەکان” لەسەر دایکیان دەستنیشان بکرێت.

کەمپەینەکە بە ئامانجی چارەسەرکردنی کێشەی سەدان منداڵ هاتووەتە ئاراوە کە لەگەڵ دایکیاندا دەژین، بەڵام ناتوانن ناو و رەچەڵەکی دایکیان وەربگرن و باوکیشیان بە “نادیاری” ماوەتەوە و ئەوەش وایکردووە منداڵەکان هەست بە کەمیی بکەن.

زۆربەی ئەو منداڵانە لە ئەنجامی دەستدرێژی سێکسیی چەکدارانی داعش بۆ سەر ژنانی ئەو ناوچانەی کە دەستیان بەرسەردا دەگرت، یان لە ئەنجامی هاوسەریگری زۆرەملێ لەدایکبوون و ئێستا دەستدرێژیکارەکان کە چەکداری داعش بوون دیارنەماون، کوژراون یان لە زینداندان.

 

منداڵێک بەبێ پێناس و رەچەڵەک

باسمە، ناوی خوازراوی ژنێکی تەمەن ٢٠ ساڵە، لە ناوچەیەکی دەوروبەری پارێزگای نەینەوا دەژی، دوای هێرشی داعش بۆ ناوچەکەیان لە ساڵی ٢٠١٤، خۆی و خێزانەکەی دووچاری کێشەی گەورە بوونەوە، ئەوکات تەمەنی تەنها ١٤ ساڵ بوو، لە خێزانەکەی دوورخرایەوە و بە زۆر کرایە هاوسەری چەکدارێکی داعش کە ناوە راستەقینەکەی و شوێنی ئێستای نازانێت و هیچ بەڵگەنامەیەکیش نییە کە هاوسەرگیرییەکەی باسمە و چەکدارەکەی داعش بسەلمێنێت.

دوای ماوەیەکی کەم چەکدارەکەی داعش، باسمە جێدەهێڵێت و دواتر باسمە دەگاتەوە دەستی خێزان و کەسوکارەکەی، بەڵام لەپڕدا دەردەکەوێت کە باسمە لە ئەنجامی پەیوەندییە هاوسەرگیرییە زۆرەملێکەدا دووگیان بووە.

دوای نۆ مانگ لە دووگیانبوونی، باسمە منداڵەکەی دەبێت کە کچێکە و ئێستا تەمەنی نزیکەی شەش ساڵە، بەڵام ئەو ئێستا هیچ بەڵگەنامەیەکی فەرمیی نییە و رەچەڵەکیشی دیارنییە، چوونکە باوکی هەڵهاتووە و هیچ کەسێک نە ناو نە ناونیشانەکەی نازانێت.

 

دەستبەردان لە منداڵەکە

ژنێکی تر کە بەدەست هەمان کێشەوە دەناڵێنێت و نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت، چیرۆکەکەی خۆی دەگێڕێتەوە، ئەو ئێستا منداڵەکەی لەلای خۆی نییە.

“من لە ئەنجامی دەستدرێژی سێکسی چەکدارانی داعشدا بوومە خاوەنی منداڵێک، دوای رزگاربوونم لە دەستی داعش ویستم منداڵەکە بەناوی هاوسەرەکەمەوە بکەم، بەڵام نەمتوانی ئەوە بکەم و کەسوکارەکەم دژایەتییان دەکردم و وایان لێکردم واز لە منداڵەکە بهێنم، ئێستا نازانم لەکوێیە و چی دەکات” رزگاربووەکەی دەستی داعش وا دەڵێت.

ئاماژە بەوەش دەکات “ئەو منداڵە هیچ تاوانێکی نەبوو، ئەویش وەکو من قوربانی بوو، من دەمویست ببمە دایکێکی باش بۆی و بە رێز و حورمەتەوە پەروەردەی بکەم، بەڵام ئەوە کێشەی من و سەدان ژنی ترە کە دوای ئەوەی دەستدرێژیان دەکرێتە سەر و سوکایەتییان پێ دەکرێت، رێگەش نادرێت لەگەڵ منداڵەکانماندا بژین”.

 

پریشکی کەمپەینەکە

کەمپەینی ناوی من ناوی دایکمە، لە ساڵی ٢٠١٨ەوە دەستی بەکارەکانی کردووە، بەڵام لەم ماوەیەی دواییدا کارەکانی بەرفراوان بوون و کاردانەوەی زۆریشی بەدوادا هات، بەشێک لە پەرلەمانتاران، یاساناس و چالاکوانان بەشدارییان لە چالاکییەکانی کەمپەینەکەدا کرد.

لە دوایین چالاکی کەمپەینەکەشدا، ژمارەیەک لە هونەرمەند، رۆشنبیر و رۆژنامەنووسان لە هەرێمی کوردستان پشتیوانی خۆیان بۆ کەمپەینەکە دەربڕی و بە گۆڕینی ناوی دووەمیان لە ناوی باوکەوە بۆ ناوی دایک، گوزارشتیان لە پشتیوانیی بۆ منداڵە رەچەڵەکنادیارەکان کرد.

 

ئامانجەکانی کەمپەینەکە

کەمپەینی ناوی من ناوی دایکمە، ئامانجییەتی یاسای کارتی نیشتمانیی عیراقی هەموار بکاتەوە و بەوەش چارەسەری کێشەی ئەو منداڵانە بکات کە نازانرێت رەچەڵەکیان لەسەر چ پیاوێکە.

کەمپەینەکە پێشنیازیکردووە دوو بڕگەی یاسای کارتی نیشتمانی هەموار بکرێنەوە، ئەوانیش بڕگەکانی ١٩ و ٢٠ی یاساکەن، بڕگەی ١٩ باس لەوە دەکات کە لەدوای ناوی هەر کەسێکەوە ناوی باوک یان باپیر دێت و بەوەش رەچەڵەکەکەی دەگەڕێتەوە بۆ باوکی یان باپیری، بەڵام کەمپەینەکە پێشنیازی کردووە رەچەڵەکی منداڵەکان لەسەر باوک یان دایک بێت.

هەرچی لە مادەی ٢٠ی یاساکەیە، تێیدا هاتووە منداڵی “زۆڵ” و رەچەڵەکنادیار، بە کەسێکی عیراقی و موسڵمان لەقەڵەم دەدرێت ئەگەر پێچەوانەی ئەوە بە بەڵگەی فەرمیی نەسەلمێنرا، بەڵام کەمپەینەکە پێشنیازی ئەوە دەکات کە بڕگەکە بەم شێوەیە دابڕێژرێتەوە “منداڵی لەدایکبوو ئاینی ئیسلام یان ئاینی یەکێک لە دایک و باوکی وەربگرێت لەکاتی وەرگرتنی رەچەڵەکەکەیدا”.

 

ئامادەکردنی یاسایەکی سەردەمییانە

رێزان شێخ دلێر، ئەندامی لیژنەی ژنان لە پەرلەمانی عیراق رایگەیاندووە “لە ساڵی ٢٠١٨ەوە هەوڵ بۆ ئامادەکردنی ئەم پڕۆژەی هەموارە دەدەین، پێمانوایە یاسایەکی سەردەمیانە و دادپەروەرانەیە و تێیدا چارەسەری پێویست بۆ کێشەی ئەو منداڵە بێباوکانە دەکات و داهاتووی هەزاران منداڵ دەپارێزێت”.

ئەو پەرلەمانتارە ئاماژەی بەوەشکردووە “سەرۆک وەزیرانی عیراق لە کۆنفرانسێکی نێودەوڵەتیدا لە ژنێف، ساڵی ٢٠١٦ رایگەیاندووە کە زیاتر لە چوار هەزار منداڵ لە عیراق دەژین کە لە ئەنجامی دەستدرێژی سێکسی و هاوسەرگیری  زۆرەملێی چەکدارانی داعش لەدایکبوون”.

“یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی ئێمە ئەوەیە کە دەستەواژەی ‘زۆڵ’ لەناو یاساکەدا لاببرێت و لەبری ئەوە منداڵی تازە لەدایکبوو دابنرێت” رێزان شێخ دلێر وا دەڵێت.

 

راپۆرت؛ ماڵپەڕی (ناس نێت)ی عەرەبی

 

Leave a comment