ئەرجەنتین؛ منداڵ لەباربردنی یاسایی کرد

8256

ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەرجەنتین پڕۆژە یاسای ڕێگەدان بە لەباربردن تێدەپەڕێت و گلۆپی سەوز بۆ یاسادانانەکە بەخشی.

ئەرجەنتین دەبێتە چوارەم وڵاتی ئەمریکای لاتین کە لەباربردنی منداڵ تێیدا یاساییە  و هاوسەنگە بۆ ئەوەی ببێتە یەکەم وڵاتی سەرەکی ئەمریکای لاتین کە لەباربردنی منداڵ بە یاسایی بکات و ئەمەش دوای ئەوەی ئەنجومەنی نوێنەران گڵۆپی سەوزی بۆ یاسادانانەکە بەخشی.

ئەم پڕۆژە یاسایە مانگی ڕابردوو کە لەلایەن (ئەلبێرتۆ فێرناندێز)سەرۆکی چەپەکانەوە پێشکەشکرابوو ، دوای ٢٠ کاتژمێر لە مشتومڕ کردن لە کۆی ١٧١ دەنگ بە ١٣١ دەنگ پەسەندکرا و بڕیارە لە کۆتایی ئەم مانگەدا لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە دەنگی لەسەر بدرێت.

ماریلا بێلسکی بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی ئەرجەنتین کە لە یەکێک لەو کەسانە بوو شەویان لە کەمپێکی دەرەوەی کۆنگرێس لە بۆینس ئایرس لە چاوەڕوانی هەواڵەکاندا بەسەر برد بوو وتی ” بەڕاستی من زۆر دڵخۆشم شەوێکی سەرسوڕهێنەر بوو.”

بێلسکی، وتیشی” کاتێک پڕۆژە یاساکە دەرچوو، هەموو کەس هاواریان دەکرد و ئاهەنگیان دەگێڕاو و دەگریان، چونکە ئەم یاسایە یارمەتیدەر دەبێت بۆ ڕزگارکردنی ژیانی ئەو ژنە هەژارانەی کە لە نۆڕنیگە پزیشیکییەکان و ژێرزەمنیەکان یان لە ماڵەوە ڕێکاری نایاسایی و زۆر جاریش مەترسیداریان بەرامبەر کراوە.”

ئیگرید بێک، ڕۆژنامەنووس و چالاکوان، وتی”ئەمە سەرکەوتنە بۆ بزوتنەوەی ژنان کە چەندین ساڵە بانگەشەی بۆ دەکات، جەختی کردەوە لەسەر گرنگی هەوڵەکانی بنیاتنانی کۆدەنگی چالاکوانانی هەڵبژاردەی پێرۆ و حکومەتی ئێستای فێرناندێز” ئەو ڕاستیەی کە ئەم پڕۆژە یاسایە لەلایەن حکومەت پێشکەش دەکرێت هەموو جیاوازییەک دەکات.”


زۆرێک لەوانەی ئاهەنگدەگێڕن دەمامکی سەوزیان لەبەردا بوو ، ئەو ڕەنگەی کە هاتووە بۆ هێماکردنی هەڵمەتی هەڵبژاردنی پرۆ – و مافەکانی ژنان بەگشتی لەئەرجەنتین.

بەڵام لە کۆتایی گۆڕەپانەکەی تر لەبەردەم کۆنگرێس چالاکوانانی دژە لەباربردن بە لەبەرکردنی جلی شینی کاڵ بێ ئومێدیان دەردەبڕی. ئیفۆبای لە زاری ژنێکەوە وتی”هیوادارین سیناتۆرەکان پرۆژە یاساکە پەسەند نەکەن ، ئەوە کەروێشک نییە کە ژن لە ناو منداڵیدانیدا هەڵیدەگرێت، بەڵکو ئەو مرۆڤە”


“ئەلیزابێس گۆمێز ئالکۆرتا، وەزیری ئەرجەنتین بۆ ژنان، نەژاد و فرەیی، بە بەکارهێنانی هاشتاگی (#QueSeaLey) بایاسایی بێت، بەشێوەیەکی بەرفراوان لە تویتەردا بڵاو بۆوە یادی ئەنجامەکەی لەتویتەردا کرد و نوسیویەتی ئەمڕۆ لە مێژووی خۆمان دا بەشێکی نوێمان نووسی”

هەروەها ئاهەنگگێڕان هەبوو لە بەشەکانی تری ئەمریکای لاتین ، ناوچەی کاسۆلیکی بە زۆری چالاکوانانی لاتین هەندێک یاسای لەباربردنی سنوورداری جیهانییان هەیە، کە تەنها سێ وڵات (کوبا، ئۆرۆگوای و گوانا) ڕێگەدان بە لەباربردنی هەڵبژاردن و چەند یاسایەک، لەوانە ئەلسەلڤادۆر، نیکاراگوا و هۆندوراس، بە تەواوی یاسایان بۆ دەردەکات، میلیۆنان ڕێکاری نایاسایی و زۆر جاریش ناسەلامەت لە ئەمریکای لاتین هەموو ساڵێک بەڕێوە دەبرێت، چالاکوانانی مافەکانی ژنان هیوادەخوازن کە ئەو جوڵەیە یارمەتیدەر بێت بۆ خێراکردنی گۆڕانکاری یاسادانانی هاوشێوە.

دیبۆرا دەنیز، چالاکوانی دیاری مافەکانی زاوزێ لە بەرازیلەوە وتی ” ئەمە بڕیارێکی بەڕاستی گرنگە، نەک تەنها بۆ ئەرجەنتین بەڵکو بۆ ئەمریکای لاتین بەگشتی، کە تەنها لەو هەل ومەرجدا قەدەغەی کۆتایی پێنەکردن بۆ هەمووان جگە لە هەلومەرجێک کە دەستدرێژی سێکسی یان مەترسی لەسەر ژیانی دایک هەیە، لە مانگی ئابدا توندڕەوە ئایینییەکان کچێکی بەرازیلی تەمەن ١٠ ساڵیان دەرخستوەکە هەوڵی لەباربردنی یاسایی دەدا پاش ئەوەی لەلایەن مامییەوە دەستدرێژی سێکسی کراوەتە سەر.
هەروەها دینیز وتی”ی قەبارە و کاریگەریی هەرێمایەتی ئەرجەنتین کە ژمارەی دانیشتوانی ٤٥میلیۆن کەس دەبێت ، مانای ئەوە یە کە بڕیارێکی بەتەواوی داهێنەرانە و کاریگەر بووە، من بچوکترین گومانم نییە (وڵاتانی تر دەتوانن شوێن پێشەنگی ئەرجەنتین بکەون).”

بزووتنەوەی فێمینیستی ئەرجەنتین دەیان ساڵ هەوڵ زۆریداو بۆ گۆڕان کاری، بە هەوڵێک بۆ بەتاوانکردن و بەمەش ئەنجومەنی پیرانی لەساڵی ٢٠١٨دا پاک کردەوە، بەڵام “شەپۆلی سەوز” کە فێرناندز تێیدا هەڵبژێردرا و پەیمانی دا (مافی ئێڵ بی جی تی) و (مافەکانی ژنان) لە دڵی بەڕێوبەرایەتییەکەیدا بەگەڕ بخات و بەمەش تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا زیاتر بەهێزبوو.

بێلسکی وتی پشتگیری فێرناندز لەوانەیە گرنگ بێت لە بەدەستهێنانی ئەو پڕۆژە یاسایە، کە لەباربردنی منداڵ تا ١٤ هەفتە لە ئەنجومەنی پیران بە تاوان دادەنرێت
پڕۆژە یاسای هاوشێوە، کە ماوریسیۆ ماکری سەرۆکی ئەو کاتی ئەمریکا وتی”، کە بە شەخسی دژایەتی دەکات و ئەنجومەنی نوێنەرانی بەجێهێشت، بەڵام لە مانگی ئابی ٢٠١٨ دا لە لایەن ئەنجومەنی پیرانەوە ڕەتکرایەوە لە نێوان فشارێکی توند لە کڵێسای کاسۆلیکی.

لە کۆتاییشدا، وتی”ئەم پرۆژەیە تەواو جیاوازە چونکە ئەم پڕۆژەیە لەلایەن سەرۆکەوە بەرهەم هێنراوە و نێردراوە بۆ کۆنگرێس.

ئەو ژنە زیاتر ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە کریستینا فێرناندز دی کیرشنەر جێگری سەرۆکی ئەرجەنتین ، سەرۆکی ئەنجومەنی پیران بووە ، ئەو وتی ” ئەمە پێرۆنیستەو دەزانین هەرگیز پێرۆنیستەکان پڕۆژەیەک نانێرن کە دەزانن شکست پێبهێنێ ”

سەرچاوەیەک لە کۆشکی سەرۆکایەتی کاسا ڕۆسادا بە ڕۆژنامەی گاردیانی ڕاگەیاند کە پێدەچێت ئەنجومەنی پیران لە ڕۆژانی کۆتایی مانگی کانوونی یەکەمدا دەنگ لەسەر پڕۆژە یاساکە بدات .

Leave a comment