دیموکراسی و یەکسانی جێندەری

Untitled design (6)

ئا.ئیراد منوچر سان احمد

چەقی پرۆسەی دیموکراسی بریتیە لە بەشداری سیاسی ژن لەناو کۆمەڵگادا کە پشت بەرێژە و کارایی ئەوان لە کایەی سیاسی دەبەستێت. وە یەکێکە لە ئاماژە پێدەرە سەرەکییەکان لەسەر کواڵیتی کلتووری دیموکراسی لەحوکمڕانی و دەسەڵاتدا.

لەم ڕوانگەیەوە یەکسانی جێندری بە هەلقوڵای دیموکراسی دادەنرێت چونکە دەتوانێت فەزایەکی گشتی بۆ ژن فەراهەم بکات بۆ گفتوگۆ لەسەر مافەکانی بەشەفافی و گرنگی تەواویش دەدات بە چەمکی تواناسازی ژن بۆ ژن بەجۆرێک دەستی بگات بە مافە سیاسی و مەدەنی و ئابووری و کۆمەڵایەتیەکان.

لەبەر ئەوە  توناسازی ژن و یەکسانی جێندەری دوو پایەی گرنگن لە پرۆسەی دیموکراسی، وە کواڵیتی دیموکراسیش نابێت تەنها لەرێگەی بوونی دامەزاروەکانەوە دیاری بکرێت  بەڵکو لە رێگەی مەودای بەشداریکردنی گروپە کۆمەڵایەتی جیاوازەکانە لە دامەزراوەکاندا. هەرلەبەر ئەمەش  دۆزی جێندەر گرنگ و بەهەند وەردەگیرێت و ئامادەنەبوونی ژنیش لە کایەی سیاسی دەرئەنجامەکەی سەردەکێشێ بۆ دیموکراسی نێرینە “male democracy” تێیدا زۆرترین ڕووی پیاو لە پرۆسەکەدا دەدردەکەوێت و دادەنرێت بە دیموکراسیەکی  ناتەواو. کەواتە بۆ ئەوەی دیموکراسی ڕاستەقینە بێتە زەمینەی واقیع چارەنووسی بەستراوە بەمافەکانی ژنەوە، هەر کاتێکیش باس لەپرۆسەی دیموکراسی دەکرێت بەبێ بوونی دامەزاراوەیەکی بەهێز و بەبێ بوونی پرنسیپەکان بۆ ماف و یەکسانی بۆ هەموو هاونیشتمانیەک ئەو کاتە ژن بۆ ئەوەی دەستی بگات بە پرۆسەی دیموکراسی دەبێت باجی زۆر گەورە بدات، و لەم حاڵەتەدا ئەگەر هەیە هەر پارتێک بنەماکەی باوک سالاری بێت کاتێک دەگاتە دەسەڵات لەرێگەی هەڵبژاردن و بەپرۆسەی دیموکراسی ئەوا ئەگەری زۆرە ژن پەراوێزبخات و بکەوێتە بازنەی هاونیشتمانی پلە دوو .

لەبەرئەوە ئەگەر بەشێوەیەکی گشتی وێنای سیاسەتمەدارەکانمان بکەین، بێگومان زۆرێک لە وێناکردنەکانمان بۆ کاری سیاسەت ژنی تێدا نیە کە  ئەمە خۆی بۆ خۆی دوورخستەنەوەی بێدەنگانەی ژنە لە پرۆسەیەکی گرنگ ئەویش پرۆسەی بڕیاردانە.

وە یەکێک لەو  لایەنەگرنگانەی  کە ڕۆڵی زیندوو و کاریگەری هەیە لەسەر ژن میدیایە، لەگەلڕَ  ئەوشدا هێشتا ژن نەیتوانیەوە  خاوەندارێتی لە پلات فۆرمی میدیای  تەکنەلۆژیا  بکات   بۆ دەربڕینی بیر و خواستو داواکاریەکانی ، هەروەک دەبینین سەرکردایەتیکردنی  سێکتەرەی میدیا   ژن  لە جیهاندا  لە ئاستێکی زۆر لاوازدایە دەرکەتووە تەنها  % 1  ژن لە ڕۆژئاوا سەکردایەتیکردنی کۆمپانیاکانی میدیا و دیجیتاڵە میدیایەکان  دەکات، هەر ئەمەشە وایکردووە زۆرترین ژن ئارەزووی کاری بێژەری بکەن و  زۆر بەکەمی ژن لە بوارەکانی هەواڵسازی و کارکردن لەسەر ڕای گشتی جەماوەر  کاردەکات.

ئەمەش  وێنایەکی گشتی دەخاتە بەردەستمان کە پیاو لە میدیا باڵادەستە و بەکلتووری پیاوسالاری دەناسرێتەوە و پشتوانیشی لێدەکرێت لە رێگەی لە قاڵبدانی جێندەری. ئەمەش بێگومان پەراوێز خستنی دەنگی ژنە وە دواتریش کاریگەری هەبووە لەسەر ئەوەی چۆن و چەندجار میدیا تایبەت بێت بە ژن. بۆ نمونە لە ڕووپێوێکدا دەرکەتووە  تەنها لە %17  لە هەواڵ و چیرۆک و سەرچاوەی زانیاری لە جیهاندا  دەربارەی ژنە و زۆرێک لە بابەتەکانیش جەخت دەکەنەوە لەسەر ئاهەنگێڕان و بواری وەرزش.

وە لە کلتوور و فەرهەنگی سیاسیدا رووماڵی میدیایی زیاتر بۆ سەرکەوتنی سیاسەت و شەرعەیتەکانی دەسەڵاتداریە، زۆرجاریش بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ژنانی سیاستەمەدار لە میدیاکانە لەبری ئەوەی شرۆڤە بۆ ووتەکانیان بکرێت، زیاتر  پرسیاکردنە  لەسەر ژیانی کۆمەڵایەتی و خێزانی، وەیان چۆن دەردەکەون و چی لەربەردەکەن. لەبەرئەوە پێویستە لەگەڵ زیادبوونی هۆیەکانی ڕاگەیاندن و سۆشیال میدیای نوێ کە هەلی جۆراوجۆری بۆ ژنان ڕەخساندووە، ژنان دەوتوانن خاوەندارێتی لە دانانی بلوگ و ئەکاوەنتی تایبەت بەخۆیان بکەن بۆ خستەڕووی چالاکی و وە دانانی کەیسەکان لە ئەجێندای کاری خۆیان بۆ ئەوەی مشتومڕی گشتی لەسەر بکرێت و گەشپێدان بۆ ناوەڕۆکی ووتار و بابەتەکانیان بکەن لەرێگەی پەیوەندیکردن لەگەڵ بازنەی هەڵبژاردن و جەماوەری بە شێوەیەکی گشتی.

Leave a comment