لەیلا بەدرخان؛ یەکەم خانمە سەماکاری کورد

665-Leyla-bedirxan-2

لەیلا بەدرخان یەكەمین خانمی سەماكەری كورد و ئەستێرەی درەوشاوەی كوردە كە لە بواری ھونەری دا دەركەوتووە، نازناوی پرێنسسی کوردی ھەبوە لە بنەماڵەی ڕەسەنی بەدرخانییەكانە، لە ساڵی ١٩٠٨ لە ئیستانبوڵ لەدایك بووە .

لەیلا لەلایەن دایكێكی یەھودی بەناوی (هنریت هۆرنیك) بەدرخان و باوكی كورد بەناوی عەبدولرەزاق بەدرخان هاتۆتە دنیاوە و خوشكی شا عەبدولڕەزاق بەدرخان بووە.

لەیلا لە تەمەنێكی زۆر بچووكیدا لەگەڵ دایكی ناچار دەبن لە ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی عوسمانی كۆچ بكەن و رووبكەنە میسر ئەمەش دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩١٣دا لەلایەن عوسمانییەکان بڕیارك دەردەچیت بۆ سەركوتكردن و لەناوبردنی بنەماڵەی بەدرخانییەكان.

 

 

دوای ئەوەی ماوەیەك لە میسر ئەژین لە ساڵی ١٩١٤ – ١٩١٨ لەیلا بەرەو ئەورپا بەڕێدەكەوێت و دەچێتە وڵاتی (سویسرا) دەست دەكات بە خوێندن، دواتر دەچێتە وڵاتی ئەڵمانیا لەوێ خولیای سەماكردنی ( بالێ) ی لا دروست دەبێت بۆ ئەم مەبەستەش دەست ئەكات بە خوێندن لە (پەیمانگای ھونەری بالێ)، ھەرچەندە لەیلا لە منداڵیدا خۆی ئەو خولیایەی ھەر ھەبووە بەتایبەتیش دوای نیشتەجێبوونی لە ئەوروپا هەموو ئامانج و حەز و خولیا و مەبەستی ژیانی سەماكردن و خوێندن و لێكۆڵینەوە بووە لە سەماكردن لە هونەری بالێدا.

ئەو سەمایانەی كە لەیلا بەدرخان نمایشی دەكردن هیچ سەرچاوە و بنەمایەكی نەبووە، بەڵكو داهێنانی بیر و ئارەزووەكانی خودی لەیلا بوو، كە شێوازی تایبەت و زۆر سەرنجڕاكێش بوون .

 

 

لەیلا چەندین وڵاتان گەراوە بۆ پێشكەشكردن و نمایشكردنی سەماكانی بەجوانرین شێوە لەوانەش (ئیتالیا، ئەڵمانیا ،فەڕەنسا ، بەلجیكا)، بۆ زۆربەی وڵاتەكانیش بانگێشتنامەی تایبەتیان بۆ ناردووە لەوانەش ( ئەمەریكا، كەنەدا ).

لەیلا تەمەنی زۆر بچووكبووە كە (عەبدولرەزاق بەدرخان)ی باوكی كۆچی دوایی كردووە، بەڵام عەبدولرەزاق كاریگەرییەكی زۆری بەسەر لەیلای كچی بەجێهێشتبوو، عەبدولرەزاق بەدرخان تاكە كاسایەتی كورد بووە كە لە ماڵەكەی خۆیدا ( پیانۆی) ھەبووە .

شایەنی ئاماژە پێكردنە ئەگەر لەیلا كاریگەری ئەم بیرە پێشكەوتنخوازەی باوكی نەبوایە ئەوا هیچ كچە كوردێك لە ساڵانی سییەكاندا بوێری ئەوەی نەدەكرد كە ببێتە سەماکار.

لەیلا بەدرخان كچە كوردێكی ڕووناكبیر بووە زۆر حەزی بە خوێندنەوەی لاپەڕِەكانی مێژوو بووەو لێكۆڵینەوەی لەسەر مەراسیمەكانی ئایینی زەردەشتی، ئایینە كۆنەكانی ئێران و میسر و هیند و سەماكانی ئایینی ڕۆژهەڵاتی كردووە، یەكەمین خانمە ھونەرمەندی كوردیشە كە بە ناسنامەی نەتەوەی بچێتە لاپەرەكانی مێژوی جیهانەوە .

 

 

لەیلا بەدرخان لەساڵی ١٩٣٠ھاوسەرگیری لەگەڵ هونەرمەندێكی پۆڵۆنی پێكدەھێنێت و دەبنە خاوەنی كچێك بەناوی (نڤین) كە ئێستا لە ڕۆژنامەیەكی میسریدا كار دەكات، بەڵام پاش بەرەو ھەڵكشانی تەمەنی لەیلا چیتر ناتوانێت بەردەوام بێت لەسەر سەمای بالێ و پەرەی پێبدات بەڵام ھەر بەردەوام ئەبێت لەسەر كارو چالاكییە ڕۆشنبیرەكانی.

لەیلا لە تەمەنی ٧٨ ساڵیدا لە شاری پاریسی پاتەختی فەرەنسا كۆچی دوای ئەكات.

Leave a comment