دراما دۆبلاژکراوەکان چ پەیامێکیان بەخێزانى کوردى گەیاندووە ؟

بەپێ مادەى 10ى یاساى چاپەمەنى لەساڵى 1993 دا هیچ سانسۆرێک نییە بۆسەر کارى میدیاى لەهەرێمى کوردستان ئەمەش وایکردووە  ژمارەیەک لە کەناڵە ئاسمانییە کوردییەکان لەکاتى پەخشکردنى دراماو پرۆگرامەکانیاندا پشت بەفلتەرى تایبەت بەخۆیان ببەستن بۆ گەشتن بەبینەر، لەو رووانگەیەشەوە زۆرێک لەو کەناڵانە پەخشکردنى دراماى دوبلاژکراویان کردۆتە پردێکى لەبار بۆ کۆکردنەوەى زۆرترین رێژەى بینەران لەدەورووبەرى ئەو کەناڵانە.
سایە (35 ساڵ) مامۆستا لەشارى سلێمانى، دەلێت" بەهیچ شێوەیەک سەیرى  دراما دۆبلاژکراوەکانى کەناڵە کوردییەکان ناکەم، لەبەر ئەوەى زۆرینەى ئەو درامایانە بەتایبەت دراما تورکییەکان هەندێک جار ژن وەکو کائینێکى ساوێلکەو بێ دەسەڵات دەهێننە پێش چاوى بینەر، جگە لەوەش دیوێکى ترى ئەو جۆرە درامایانە خۆى لەزاڵبوونى بیرى توندوتیژى کومەڵایەتى وخێزانى دەبینێتەوە "، هه‌روه‌ها ده‌شلیت" بەراستى نازانم ئەو کەناڵانە بەچ پێوەرو بنەمایەک ئەو درامایانە پەخش دەکەن لەکاتێکدا خودى ئەو درامایانە دەشێت ببنە سەرچاوەى زۆرێک لەکێشە کۆمەڵایەتییەکان ".
ئەگەرچى لەئێستادا ژمارەیەک لەکەناڵە کوردییەکان توانیویانە لەرێگاى پەخشکردنى ئەو جۆرە دراما هاوردەکراوانەى وڵاتانى ترەوە سەرەنجى ژمارەیەکى زۆر لەبینەر بۆ کەناڵەکانیان رابکێشن، بەڵام هەر خودى ئەو بینەرانە خۆیان ئاماژە بەوەدەکەن ئەو درامایانە نەیانتوانیوە سوود بەکۆمەڵگا بگەینن.. تەنانەت  هەندى جاریش بوونى ئەو درامایانە بووتە هۆکارێک بۆ دروستبوونى کێشەخێزانییەکان" بەلێ سەیرى دراما دۆبلاژکراوەکان دەکەم، بەڵام رووداوەکانى نێو ئەو درامایانە لەگەڵ بەها کۆمەلایەتییەکانى کۆمەڵگا وخێزانى کوردى یەکناگرنەوە، هەندى جاریش هۆکارێک بوونە بۆ دروستبوونى کێشەى خێزانى" بەمشێوەیە پەرى ئەمین (17 ساڵ) خوێندکار لەیەکێک لەئامادەییەکانى شارى سلێمانى، تێروانێنى خۆى بۆ رووداوەکانى نێو دراما دۆبلاژکراوەکان دەخاتەروو وهاوکات پێشى وایە ئەو درامایانە نەیانتوانیوە بەدیوێکى باش وپۆزەتیڤ کار لەسەر بیرکردنەوەى تاکى کوردى بکەن.. وەکو خۆشى ئاماژەى پێدەکات " ئێستا گەنجان بەتایبەت دەیانەوێت هاوشێوەى رووداوەکانى نێو ئەو درامایانە مومارەسەى بابەتە سۆزدارییەکان بکەن جگە لەوەش ئەو زنجیرە درامایانە زۆرجار تیشک دەخەنەسەر بابەتە کۆمەلایەتییە هەستیارەکان بەدیوە نەرینیێەکەى وەکو خیانەتى هاوسەرى وخێزانى بەنموونە، هەروەها کۆمەلێک لایەنى کەش کە بەبۆچوونى من ئەوانەش هۆکارێکى ترن بۆ زیادبوونى کێشەخێزانییەکان لەئێستادا کەخۆى لەکاڵبوونەوەى بەهاو پەیوەندییە خێزانییەکان وچوونە ژێرکاریگەرییەکانى ئەو درامایەنەدا دەبینێتەوە".
نەبوونى سانسۆر لەسەر کارى میدیاى لەهەرێمى کوردستاندا یەکێکە لەو گرفتانەى وایکردووە هەندێک لەکەناڵەکان بەبێ رەچاوکردنێکى بەرچاوى بەهاو پێوەرە کۆمەلایەتییەکان و هەروەها کاریگەرییەکانى بۆسەر لایەنى فیکرى تاک وخێزان بەگشتى جۆرەها دراماى دۆبلاژکراوە تێهەلکێشى بەرنامەو پرۆگرامەکانى خۆیان بکەن  بەبێ بوونى هیچ جۆرە چاودیرى وسانسۆرێکى لایەنە پەیوەندیدارەکان لەو رووەوە .. خالید دۆسکى وەزیرى رۆشنبیرى لەحکومەتى هەرێمى کوردستان، بۆ ماڵپەرى "چاوى خەڵک "، دەلێت " هیچ بەدواداچوونیکمان نییە لەو رووەوە، چونکە بەپێ یاساى چاپەمەنى ژمارە 10ى ساڵى 1993 سانسۆر لەهەرێمى کوردستان نییە هەرچەندە ئەو یاسایەش تارادەیەک رێگر بووە بۆ کارەکانى ئێمە، بەڵام ئێمە هەر دەستەوەستان نه‌وەستاوین"، هەروەها دەشلێت " لەراستیدا نەبوونى سانسۆر لەسەر کارى میدیایى لەهەندێک رووە رێگرییەکى گەروەبووە بۆکارەکانمان وهەموارکردنەوەى ئەو یاساییەش دەکرێت هەر لەرێگاى پەرلەمانەوە بێـت ئەگەرچى رووبەرووى کۆمەلێک بابەت وگفتوگۆى ترمان دەکاتەوە لەوەى کە رەنگە ئەوە بەرتەسکردنەوەى ئازادى بێت ، بەڵام ئێمە لەهەموو حاڵەتیکدا کار دەکەین  بۆ رێگرتن لەو سەرپێچییانە لەرێگاى هەریەک لەسەندیکاى رۆژنامەنووسان ودادوەرى گشتى وهەروەها دادگاکان ولەکۆتایشدا مۆنتێرنى تایبەت بەوەزارەتەوە ئیجرائاتى تەواو بەرامبەر بەهەر کەناڵێک دەکەین کە لەرێگاى دراما وپرۆگرامەکانیەوە ئاشتەوایى خێزانى وکۆمەڵایەتى بخاتە ژێر مەترسییە ".
بینەرانى دراما دۆبلاژکراوەکان تەنها بریتى نین لەچینێک یاخوود رەگەزو تەمەنەێکى دیاریکراو..ئێستا جگە لەگەنجان ژنانیش بەشێوەیەکى بەرچاو سەیرى ئەو درامایە دەکەن و بۆچوونى جیاواز لەبارەى رووداوەکانى نێو ئەود درامایانە دەخەنەروو  وەکو رەحمە (70ساڵ ) یەکێک لەو ژنە بەساڵاچووانەى، بەشێوەیەکى بەردەوام سەیرى دراما دۆبلاژکراوەکان دەکات دەلێت " لەکاتژمێر 7ى سەرلەئێوارەوە بۆ 10ى شەو سەیرى چەند درامایەکى دۆبلاژکراو دەکەم.. تەنانەت لەکاتى تەواوبوونیشیان رۆژى دواتر سەیرى ئەڵقە دووبارەکراوەکان دەکەمەوە.. من پێم وایە ئەو رووداوانەى لەو درامایانەدا هەن لەواقیعى کۆمەڵگاى خۆشمان بوونیان هەیە"، پورە رەحمە باس لەوەش دەکات "بەهۆى ئەوەى زۆرینەى کات لەماڵەوەدایە ئیدى بینینى ئەو درامایانە بەهەلێکى باش دەزانێت بۆتیپەرداندى کاتەکانى" .
توێژەرانى کۆمەڵایەتى پێیان وایە زنجیرە  دراما دۆبلاژکراوەکان کاریگەرى زۆریان لەسەر کەسایەتى وجۆرى بێرکردنەوەى بینەران دروست کردووە بەشێوەیەک کە زۆرێک لەو دیمەن ورووداوانە چۆنەتە قۆناغى لاسایکردنەوەوە، بەڵام لەرووانگە نەگەتیڤەکەیەوە.. لەو بارەیەشەوە لەتیف حوسین رۆژنامەنووس وتوێژەرى کۆمەڵایەتى، دەلێت" لەهەرێمى کوردستاندا لەگەڵ زیادبوونى ژمارەى کەناڵەکان زیادبوون وجۆراوجۆر بوونى دراما بیانییەکانیش بەشێوەیەکى بەرچاو هەستیان پێدەکرێـت کەهەر کەناڵ وبەجۆرێک دراما دەیەوێت بینەرى زۆرتر بەلاى خۆیدا رابکێشێت تاوەکو زۆر جار دەگاتە ئەوئاستەى کەشەرو گرەو بکرێت لەسەر بڵاوکردنەوەى ئەو درامایانە "، هەروەها دەشلێت" بەداخەوە بڵاوکردنەوەو پەخشکردنى ئەو درامایانە بەبێ رەچاوکردنى لایەنى کوالێتى لەرووى کومەڵایەتى وکەلتوورى وپاراستنى بەهاکانى کۆمەڵگاوە دەبێت ،چونکە بیرمان نەچێت ئەو درامایانە بەجۆرێک لەجۆرەکان کاریگەرى خراپ ونەگەتیڤ لەسەر کردارو کاردانەوەى بینەرەکان دادەنێن بەگشتى ومنداڵان بەتایبەتى لەرووى خوگرتن بەو حیوارو وتەى نەشیاو هەروەها رەفتارى توندوتیژیانەى لەنێو رووداوەکانى ئەو درامایانە تاوەکو دەگاتە لاسایکردنەوە بەخۆکوشتن وهەڵسوکەوتە توندوتیژەکان".
بۆ بەدواداچوونى زیاتریش بۆ بابەتەکە مالپَەرى"چاوى خەڵک" پەیوەندى کرد 
به‌ به‌رپرسێكى كه‌ناڵى NRT به‌مه‌به‌ستى روونكردنه‌وه‌ى زیاتر، بەڵام ئەو بەرپرسە سەربارى وەلامدانەوە ئامادەنەبوو وەلامەکانى بلاوبکرێنەوە .

ئەڤین له‌یلا/ چاوى خەڵک


AM:11:32:19/09/2016




ئه‌م بابه‌ته 391 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌